Drzewo zasilania i ochrony

Prąd wchodzi do rozdzielnicy jednym grubym przewodem (WLZ), a wychodzi dziesiątkami cienkich — do każdego obwodu w domu. Po drodze rozgałęzia się i jest kolejno zabezpieczany. Ten układ ma kształt drzewa i warto mieć go w głowie, bo każda receptura w Części III to po prostu jedna gałąź tego drzewa.

Drzewo od pnia do liścia

        PRZYŁĄCZE (licznik)
              │  WLZ (YKY 5x16)
              ▼
   ┌─────────────────────┐
   │  ROZŁĄCZNIK GŁÓWNY   │   odcina całą rozdzielnicę
   └─────────────────────┘
              │
              ▼
   ┌─────────────────────┐
   │  OGRANICZNIK PRZEPIĘĆ│   ochrona od przepięć (piorun, sieć)
   └─────────────────────┘
              │
              ▼
   ┌─────────────────────┐
   │   ROZDZIAŁ MOCY      │   rozgałęzienie na strefy
   └─────────────────────┘
        │      │      │
        ▼      ▼      ▼
   ┌────────┐ ┌────────┐ ┌────────┐
   │RÓŻNICÓWKA│ │RÓŻNICÓWKA│ │RÓŻNICÓWKA│   strefa = grupa obwodów
   │ strefy  │ │ strefy  │ │ strefy  │   (np. gniazda piętra, łazienka)
   └────────┘ └────────┘ └────────┘
       │ │       │           │
       ▼ ▼       ▼           ▼
   [bezpiecznik obwodu]  ...           jeden na obwód
       │
       ▼
   [złączka WAGO]                      punkt zaczepienia przewodu
       │
       ▼
   przewód → ODBIORNIK (lampa, gniazdo, roleta…)

Od góry: pień to przyłącze i rozłącznik główny; konary to strefy chronione różnicówkami; gałęzie to pojedyncze obwody z bezpiecznikami; liście to odbiorniki w domu.

Po co aż tyle pięter ochrony

Każde piętro chroni przed czym innym (przypomnienie z rozdziału 0.4):

1. Rozłącznik główny — pozwala odciąć całość (serwis, awaria).
2. Ogranicznik przepięć (SPD) — łapie przepięcia, zanim wejdą głębiej.
3. Różnicówka strefy — chroni ludzi przed porażeniem; jedna obejmuje grupę obwodów.
4. Bezpiecznik obwodu — chroni przewód przed przeciążeniem/zwarciem; jeden na obwód.

Selektywność — niech zadziała najbliższy

Drzewo ma sens tylko wtedy, gdy przy usterce odcina się jak najmniejszy fragment instalacji. Gdy zwiera się jedna lampa, ma wyłączyć się jej obwód — a nie cały dom. To zasada selektywności: zabezpieczenie najbliższe usterce powinno zadziałać pierwsze, zanim zareaguje to nadrzędne.

W praktyce oznacza to m.in., że:

• obwodów nie wrzuca się wszystkich pod jedną różnicówkę — dzieli się je na strefy (po to jest cała Część II, rozdział 05),
• w większych domach nadrzędna różnicówka bywa selektywna (S, 300 ms / 300 mA), żeby dać czas zadziałać podrzędnej 30 mA.

Dlaczego to ważne na etapie projektu

Bo kolejność i grupowanie w drzewie przekłada się wprost na to, ile aparatów kupisz i jak je ułożysz na szynach. Reszta książki schodzi tym drzewem w dół: najpierw pień (korzeń rozdzielnicy — rozdział 04), potem konary (strefy — 05), aż po liście (receptury per odbiornik — Część III).