Jedna faza i trzy fazy. Twoje przyłącze

Jedna faza

Najprostszy obwód to faza + neutralny + ochronny (L + N + PE). Między fazą a neutralnym jest 230 V — to napięcie, na którym pracuje większość domowych odbiorników: oświetlenie, gniazda, telewizor, lodówka.

• L (faza, brązowa) — żyła „pod napięciem”.
• N (neutralny, niebieska) — żyła powrotna, normalnie blisko potencjału ziemi.
• PE (ochronny, żółto-zielona) — bezpieczeństwo; w razie usterki odprowadza prąd, chroniąc przed porażeniem. Nigdy nie płynie nim prąd roboczy.

Trzy fazy

Do domu doprowadza się zwykle trzy fazy: L1, L2, L3, plus wspólny N i PE. Każda faza to osobne 230 V względem neutralnego, ale są wzajemnie przesunięte — między dwiema fazami napięcie wynosi 400 V.

Po co trzy fazy w domu?

1. Większa moc. Trzy fazy niosą trzy razy więcej mocy niż jedna przy tym samym prądzie. Mocne odbiory — płyta indukcyjna, ładowarka samochodu, pompa ciepła — projektuje się jako 3-fazowe.
2. Równomierne obciążenie. Jednofazowe obwody rozkłada się po trzech fazach tak, żeby żadna nie była przeciążona, gdy pozostałe stoją bezczynnie. To jest właśnie bilans faz.

Twoje przyłącze — co wchodzi do domu

Droga prądu od sieci do Twojej rozdzielnicy wygląda tak:

sieć energetyczna → zabezpieczenie przedlicznikowe → LICZNIK → WLZ → ROZDZIELNICA

• Moc przyłączeniowa — ile kilowatów zakontraktowałeś u operatora (typowo 14 kW dla domu; większe domy z pompą ciepła i ładowarką — 18–25 kW). Ona wyznacza zabezpieczenie przedlicznikowe i rozłącznik główny w rozdzielnicy.
• Licznik — własność operatora, mierzy zużytą energię.
• WLZ (Wewnętrzna Linia Zasilająca) — przewód od licznika do Twojej rozdzielnicy. Dla domu 3-fazowego to zwykle YKY 5x16 (pięć żył 16 mm²: L1, L2, L3, N, PE).

Z kilowatów na ampery

Żeby dobrać rozłącznik główny, trzeba z mocy przyłącza policzyć prąd. Dla układu 3-fazowego:

I = moc[kW] × 1000 / (400 V × √3 × cosφ)

gdzie √3 ≈ 1,732, a cosφ (współczynnik mocy) przyjmujemy 0,95. W praktyce upraszcza się to do:

I ≈ moc[kW] × 1,5

Przykład — przyłącze 14 kW:

I ≈ 14 × 1,5 ≈ 21 A

Czyli prąd roboczy to około 21 A na fazę. Rozłącznik główny dobiera się do najbliższego wyższego standardu — tu 40 A (najmniejszy oferowany rozłącznik domowy). Szczegóły doboru rozłącznika i całego korzenia rozdzielnicy są w rozdziale 04.